Πριν παραθέσουμε το περιστατικό του ποιητή Αλεξάντρ Σεργέεβιτς Πούσκιν με τον υπουργό παιδείας της Ρωσίας, ονόματι Ουβάροβ, να αναφέρουμε ότι την παροιμιακή έκφραση «όποιος έχει τη μύγα μυγιάζεται» την χρησιμοποιούμε για κάποιον που, επειδή αισθάνεται ενοχή, αντιδρά σε κάτι που συνήθως λέγεται θεωρώντας το υπαινιγμό για τον ίδιο (και έτσι προδίδεται μόνος του), ακριβώς όπως αντιδρά κάποιος όταν εξαγριώνεται από τον ερεθισμό που του προκαλούν οι μύγες.
Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο και λογοτέχνη Τάκη Νατσούλη, η έκφραση αυτή είναι παραλλαγή μιας άλλης που λέει «όποιος έχει τη μύγα σκιάζεται».
Ολόκληρη η φράση έχει ως εξής: «Ποιος έφαγε το μέλι; Όποιος έχει τη μύγα στο σκιάδι». Από την ολόκληρη, λοιπόν, αυτή φράση βγαίνει το περιστατικό του κλέφτη, που έφαγε το μέλι και προδόθηκε από τη μύγα που κάθισε στο σκιάδι του (δηλαδή το καπέλο του). Το περιστατικό αφηγείται ο Γιάννης Βλαχογιάννης στο «Διηγήματα και Μελέτες».
ΠΟΥΣΚΙΝ και ΟΥΒΑΡΟΒ
Το 1833, στη Ρωσία, υπουργός Παιδείας ήταν ο Ουβάροβ, που δεν διάκειτο φιλικά απέναντι στον ποιητή Αλεξάντρ Σεργέεβιτς Πούσκιν.
Κάποτε, στο σαλόνι του φίλου του Καραμζίν, ο Ουβάροβ πλησίασε τον Πούσκιν και δείχνοντάς του ένα σημείωμα του είπε ότι είναι ταπεινό να κάνει επιγράμματα και να σατιρίζει σεβαστά πρόσωπα.
«Και με ποιο δικαίωμα», του απάντησε ο ποιητής, «μου κάνετε παρατήρηση, όταν δεν είστε βέβαιος εάν οι στίχοι αυτοί είναι δικοί μου ή όχι; Πολλοί μπορούν να λένε. Εγώ όμως σας λέγω το εξής: θα γράψω για εσάς ένα επίγραμμα και θα το δημοσιέψω με την υπογραφή μου».
Κάποτε αρρώστησε ο Ουβάροβ σοβαρά, ο κληρονόμος του τότε φρόντισε πάνω στην ανυπομονησία του να σφραγίσει από πριν όλη του την περιουσία, και ρεζιλεύτηκε σε όλη την πρωτεύουσα, όταν ύστερα έγινε καλά ο υπουργός.
Ο Πούσκιν, πάνω σ’ αυτή την σκανδαλώδη ιστορία έγραψε: «Στην ανάρρωση του Λούκουλλου». Κανένα περιοδικό δεν θέλησε να τυπώσει αυτούς τους στίχους, τότε τα έστειλε κι’ αυτός στη Μόσχα, όπου το περιοδικό «Παρατηρητής της Μόσχας» το δημοσίευσε στις 2 Σεπτεμβρίου 1835.
Αμέσως τον κάλεσε ο διοικητής Μπένκεντορφ και του είπε ότι αν και τους στίχους του τους βάφτισε «Λούκουλλο», κι’ ότι είναι απ’ τα λατινικό, εντούτοις η ρωσική κοινωνία είναι τόσο εξελιγμένη στην εποχή μας, που αμέσως κατάλαβε ποιος κρύβεται κάτω απ’ αυτούς.
«Επιτρέψτε να σας πω», εξακολούθησε, «ότι ένα τέτοιο φέρσιμο είναι κατώτερο του ταλέντου σας, όταν τολμάτε μάλιστα να θίγετε πρόσωπα τόσο σημαίνοντα».
«Εδώ, τον διέκοψα», λέει ο Πούσκιν. «Και δε μου λέτε, σας παρακαλώ, ποιο είναι αυτό το σημαντικό και οικτρό πρόσωπο που αναγνωρίσατε στη σάτιρά μου;»
«Όχι εγώ, αλλά ο ίδιος ο Ουβάροβ αναγνώρισε τον εαυτό του και με παρακάλεσε να τα κάνω όλα γνωστά στον αυτοκράτορα και ακόμη το ότι του είπατε στου Καραμζίν ότι θα του γράψετε επίγραμμα και θα το υπογράψετε μάλιστα».
«Αυτό δεν το αρνούμαι, αλλά οι στίχοι αυτοί δεν αφορούσαν τον Ουβάροβ»!
«Τότε, ποιόν;»
«Εσάς»!
Ο Μπένκεντορφ κατάπληκτος με κοίταξε γουρλώνοντας τα μάτια: Έπειτα φώναξε:
«Εμένα; Τα γράψατε για μένα;»
«Για σάς, για σας, για σας», του απάντησα!
Τότε σηκώθηκε από την πολυθρόνα, με πλησίασε και χώνοντας κάτω από τη μύτη μου το περιοδικό με τους στίχους είπε:
«Πάντως ακούστε κύριε ποιητή, τί πάει να πει αυτό»!
(Διαβάζει): «Τώρα πια δεν θα νταντεύω παιδιά στις μεγάλες κυρίες…», έ, αυτό δεν είναι τίποτε (εξακολουθεί να διαβάζει): «Τώρα για την τιμή μου… δεν με μέλλει, δεν θ’ απατώ πιά τη γυναίκα μου», έ, κι’ αυτό δεν πειράζει, κουταμάρες… Ετούτο όμως, τούτο είναι τρομερό, δεν επιτρέπεται (διαβάζοντας): «και θα πάψω από δώ και μπρος να κλέβω τα ξύλα του δημοσίου. Τι θα πείτε λοιπόν γι’ αυτό;»
«Θα πώ απλούστατα ότι δεν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας»!
«Και μήπως έκλεψα ποτέ τα ξύλα του δημοσίου;»
«Ώστε θα τάκλεψε ο Ουβάροφ, αφού πήρε απάνω του έναν τέτοιο υπαινιγμό»!
Ο Μπένκεντορφ κατάλαβε τον υπαινιγμό μου, χαμογέλασε θυμωμένα και μουρμούρισε: «Χμ! Ναι! Εγώ φταίω!»
«Έτσι ακριβώς εκθέστε την υπόθεση στον αυτοκράτορα, σας παρακαλώ. Και τώρα λαμβάνω την τιμή να χαιρετίσω την εξοχότητά σας».
σ.σ: 1. Μην πάει ο νου σας... Οποιαδήποτε ομοιότητα με πρόσωπα, εποχές ή καταστάσεις είναι εντελώς συμπτωματική και ουδεμία σχέση έχει με την πραγματικότητα. 2. Η φωτογραφία του ποιητή Αλεξάντρ Σεργέεβιτς Πούσκιν προέρχεται από τις εικόνες της Google.
Βύρωνας, η πόλη μας (30 Μαρτίου 2025)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου